موقعيت جغرافيايي:
شهرستان خرامه به مرکزیت شهر خرامه واقع در استان فارس ، با مساحت حدود  3600 كيلومتر مربع در  75  كيلومتري شرق شيراز واقع گرديده است و داراي آب وهواي معتدل كوهستاني وارتفاع آن ازسطح دريا 1500 متراست .
شهرستان خرامه درطول 53 درجه و19 دقيقه شرقي وعرض 29 درجه و32 دقيقه شمالي قرار دارد.
اين شهرستان ازشمال به ارسنجان ، ازشمال شرقي به آباده طشك  ،ازشرق به ني ريز ، ازشمال غربي به مرودشت و زرقان از غرب به شيراز ، ازجنوب به سروستان واز جنوب شرقي به استهبان متصل مي باشد.

لهجه وگويش:

از نظر لهجه وگويش به جز عشاير و روستانشينان لهجه اي نزديك به مردم شيراز دارند.

مذهب:
از نظر مذهبي همه شيعه بوده ودر رعايت آداب واصول ديني چون حجاب زبانزد خاص وعام مي باشند.

اقتصاد:
 اقتصادمنطقه برپايه كشاورزي خصوصا برنج كاري وگندم وسيفي جات مي باشدكه در سالهاي اخير بعلت خشك سالي وايجاد سدهايي در مسير رود كر برنج كاري وكشاورزي هايي كه نياز به آب زياد دارندكنار گذاشته شده است.
گندم كاري منطقه در سالهاي پرآب در سطح استان مقام اول يا دوم را طي سالهاي متمادي در اختيار داشته كه اكنون بدلايل ذكر شده توليد گندم نيز با كاهش چشم گيري روبرو شده ودرنتيجه وضعيت اقتصادي كشاورزان خصوصا روستا نشينان را دچار مشكل نموده است.
عده ي زيادي از روستاييان به دليل نبود امكاناتي چون راه مناسب وآب آشاميدني و... مجبور به مهاجرت به شهرهاي خرامه ، شيراز، مرودشت،ارسنجان و ... شده اند.
گليم بافي ، پرورش زنبورعسل،كارخانه جات برنج كوبي ،سنگ بري ، كارخانه توليد كودشيميايي ،از معدودراههاي امرار معاش مردم سخت كوش اين مرز و بوم مي باشدكه اين صنايع نيز بي تاثير از خشكسالي نبوده اند. 
 
سياسي / استراتژيك:
از نظر تقسيمات سياسي كشوري خرامه يكي از بخش هاي اصلي شهر شيراز مركز استان فارس بود که در دی ماه 1389 با تصویب هئیت محترم وزیران به شهرستان ارتقا پیدا کرد و در زمانهاي قديم به دليل قرار گرفتن در مسير كوتاه ترين فاصله ارتباطي بين شهرهاي جنوب وجنوب شرقي كشور مانند سيرجان ،كرمان و... مسيرعبور مروراز طريق ني ريز خرامه شيراز بوده است.
درحال حاضر شهرستانهای خرامه ،سروستان وكوار در يك مجموعه انتخاباتي قرار گرفته اند. 

پيشينه تاريخي:
با استفاده از شواهد و اسناد معتبري كه در دست است قدمت شهر خرامه به   1500 سال قبل و به سال 500  ميلادي برمي گردد. در كتابها و سفرنامه هايي از جمله نذهت القلوب ، فارسنامه ابن بلخي ، المسالك و الممالك ، آثار العجم ، فارسنامه ناصري ، شيرازنامه ، معجم البلدان ، تاريخ برگزيده ، برهان قاطع ، تاريخ سرزمينهاي فلات شرقي، تاريخ ابن خلدون وديگر كتب درمورد خرامه مطالبي نوشته شده است.

رودكر ( رودخانه كربال) كه استخري آن را كروانه  Kor vaenaho ذكر كرده است و برخي نيز كورش  Kurosh خوانده اند، در دشت كربال و شمال خرامه روان است، آب آن شيرين ومسيرش از غرب به شرق به پهناي40 متر و عمق  6  تا  10 متر مي باشد.
ابن جوقل در قرن چهارم هجري اين رود را قابل كشتيراني توصيف كرده وابن بلخي در وصف آن چنين آورده است: منبع اين رودكر از نواحي كلار 
Kelar است و رودي عاصي است كه هيچ جاي را آب ندهد الا جاهايي را كه بند كرده اند. به همين دليل شش بند به نامهاي امير amir، فيض آباد  feyz - abad تيلكان  tilakan موان  Mavan و جهان آباد Jahan-abad بر روي آن بسته شده است. اين رود نهايتاً به درياچه بختگان مي ريزد. 

بنا به رواياتي نام خرامه از
خُورمه به معني  خورشيد  و مه به معني ماه اخذ شده است، فرض ديگر اين است كه اين نام مأخوذ از  خورماه  كه نام روز يازدهم از ماههاي ايران است باشد.حتي امروز نيز بعضي از عشايرمنطقه نام اين شهر را خورومه Khoromah  تلفظ مي كنند.

همچنين ميراثهاي باستاني، چون
قلعه بهرام گور ، چهارطاقي  و كاروانسراي جهان آباد  قدمت تاريخي اين منطقه را بهتر مي نماياند.
محمد حوافي چنين يادآور مي شود كه
يعقوب ليث صفاري بعد از رفتن به فارس و جنگ با ابن واصل، قلعه خرامه را گرفت وچهل هزار بار درم كه در آن قلعه بود بدست آورد.
پناه بردن وزير امير منصور به اين قلعه در واقع، كاليجار كه تركان قصر تاراج اموال وي را داشته اند به اهميت موقعيت سوق الجيشي آن مي افزايد.اين قلعه كه تا چند سال اخير محل سكونت دهها خانوار بود به صورت تلي دست ريز با ارتفاع بيش از 10 متر از خاك رس، توسط شهرداري تخريب شد و آثاري از خانه هاي روي آن برجاي نماند.
يكي از آثار تاريخي منطقه كه از زمان ساسانيان برجا مانده و در فاصله   500  متري مغرب خرامه قرار دارد بناي آتشكده اي است كه در محل به
چهارطاقي گبرانمعروف است كه از نظر ساختمان گنبد و كاربندي تا حدودي شبيه آتشكده بهرام است.

توجه خاص سردمداران ديالمه در ترميم بندهاي عصر ساسانيان در مسير تنها رود عاصي كربال دلالت بر عمارات فراواني ونفوسي مي كند كه دركناره هاي اين رود مي زيسته اند . از آثار باقي مانده اين عصر 
بندامير  است كه به وسيله عضدالدوله ديلمي ترميم شده است. صدمه ديدن بعضي ازبندهاي رود كه نظر سلاجقه را نيز به خود جلب كرده است ، چنانچه بند قصار gesar  يا فيض آباد به وسيله اتابك چاولي از امراي محمدبن ملكشاه درحدود سال    506  ترميم مي شود و بنام وي فخرستان نام مي گيرد.

از ديگر بناهاي سلجوقيان كاروانسراي
خان كت Xane - Ket  يا كاروانسراي ديودان در نزديكيهاي درياچه بختگان مي باشد كه سبك معماري آن را مربوط به اين دوره دانسته اند و مسير قديم جنوب به مركز يعني از كرمان به شيراز ، تهران واصفهان از روي اين كاروانسرا عبور مي كرده است.چنانكه درزمان استعمار انگليس آثاري چون پل انگليسي هاكه از اين مسير براي لشكركشي به مركزايران وشيراز استفاده مي كرده اند به جا مانده است . اين كاروانسرا به علت عدم رسيدگي اكنون ويران گشته و درحال نابودي است. (كاروانسراي ديودان).

درهمين ادوار به سنگ قبرهايي برخورد مي كنيم كه اخيراً درمركز باغهاي خرامه كشت گرديده و خطوط ثلث و كوفي منقوش به آ نها گوياي حال عارفاني متعبد بوده كه از قرون  6 تا  8  هجري دراين بلد مي زيسته اند.
 يكي از اين سنگها متعلق به عالم رباني به نام
شيخ غياث (علي) ابن ابي جعفربن طيباست كه روي آن سوره نور و آية الكرسي و شرح حال وي مشاهده مي شود. 

صفويان كه بيشترين همت آنان، عمران و آبادي بلاد بود، علاوه بر اينكه برروي «كر»پلي در زمان امام قلي خان والي فارس مشهور به پل خان بنا كرده اند، درشهر خرامه نيز ردپايي از خود به جا گذاشته اند. بناي حمامي مشهور به  حمام كهنه به آنها نسبت داده شده و چنين حدس زده اند كه اين حمام همزمان با حمام گنجعلي خان دركرمان ساخته شده است . 
همزمان با احداث حمام كهنه ، نهال درختان باغ مصفايي مشهور به 
باغ خان bage-Xan   كاشته شده است. اين باغ با وسعت حدود  12هكتار درقسمت شمال خرامه خارج از حصار قديمي واقع گرديده است. درابتدا انواع درختان، گل و سرو و توت و غيره درآن وجود داشته است اما امروزه تنها فقط قطار سروهاي آن به جاي مانده كه بيش از يك سوم اين سروهاي بلند درحال خشك شدن است .
نصيرالملك از رجال فارس دريكي از مراجعاتش به خرامه ، حصاري دور شهر احداث مي كند كه ارتفاع آن  7 متر و ضخامت آن  2/5 متر و طول آن    2050 متر بوده و چهار دروازه به نامهاي كربالي  (Korbali ) ، قبله اي  (qeblei) كرماني  (Kermani) و باغي  (bagi) درجهات جغرافيايي آن قرار داشته و برجهايي جهت ديده باني و كشيك شبانه اين حصار را مزين مي نموده است. 
 نصيرالملك براي رتق وفتق امور جاريه، دستور به ساختن مكاني مشهور به نام
عمارت مي دهد. اين ساختمان محل تجمع مردم و رفع مشكلاتشان با ناميان و مالكان بوده است. اين بنا كه درقسمت جنوبي حصار قديمي و دركنار دروازه قبله اي قرار داشته كه امروزه بر اثر بي توجهي افرادي ويران گشته و تبديل به ساختمانهاي مسكوني گشته است.

چند عکس از بنا های تاریخی و حرم مطهر امامزاده اسحاق (ع) شهر خرامه

 
باغ خان     قلعه بهرام گور     حرم مطهر امامزاده اسحاق (ع)     مراسم افتتاحیه شهرداری خرامه - سال 1332

 
عمارت نارنجستان     چهار طاقی     آسیاب آبی
 
تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1390-8-14 9:16        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ