راهکارهای ساده برای کاهش دورریز مواد غذایی در خانه

چرا کاهش دورریز مواد غذایی اهمیت دارد؟

دورریز مواد غذایی یکی از مشکلات مهم در مدیریت مصرف خانوار است که علاوه بر تحمیل هزینه‌های اقتصادی به خانواده‌ها، موجب هدررفت منابع طبیعی و آسیب به محیط زیست می‌شود. برای تولید، فرآوری، نگهداری و انتقال مواد غذایی، منابعی مانند آب، انرژی و زمین مصرف می‌شود؛ بنابراین دور ریختن غذا به معنای هدر رفتن این منابع نیز هست.

بخش قابل توجهی از دورریز مواد غذایی در خانه و بر اثر خرید بیش از نیاز، برنامه‌ریزی نامناسب، نگهداری نادرست و پخت بیش از اندازه غذا اتفاق می‌افتد. با اصلاح عادت‌های روزمره می‌توان از بسیاری از این موارد پیشگیری کرد.

چگونه خرید مواد غذایی را مدیریت کنیم؟

۱. پیش از خرید، موجودی خانه را بررسی کنید.

قبل از رفتن به فروشگاه، محتویات یخچال، فریزر و کابینت‌ها را بررسی کنید. ممکن است بسیاری از مواد غذایی مورد نیاز از قبل در خانه موجود باشند و خرید مجدد آن‌ها ضرورتی نداشته باشد.

۲. فهرست خرید تهیه کنید.

فهرست خرید به شما کمک می‌کند اقلام مورد نیاز را هدفمند تهیه کنید و از خریدهای هیجانی و غیرضروری دور بمانید. بهتر است مقدار مورد نیاز هر ماده غذایی نیز در فهرست مشخص شود.

۳. برای وعده‌های غذایی هفته برنامه داشته باشید.

با مشخص کردن وعده‌های غذایی روزهای آینده، می‌توانید مواد اولیه را متناسب با تعداد اعضای خانواده تهیه کنید. لازم نیست برنامه غذایی کاملاً ثابت باشد؛ بهتر است برای تغییرات احتمالی نیز انعطاف‌پذیری در نظر بگیرید.

۴. متناسب با نیاز خانواده خرید کنید.

هنگام خرید، تعداد اعضای خانواده، میزان مصرف و فضای نگهداری مواد غذایی را در نظر بگیرید. خرید بسته‌های بزرگ یا مقادیر عمده همیشه به معنای صرفه‌جویی نیست؛ اگر بخشی از مواد غذایی پیش از مصرف خراب شود، هزینه بیشتری به خانواده تحمیل خواهد شد.

۵. تحت تأثیر تبلیغات قرار نگیرید.

تخفیف‌ها و پیشنهادهایی مانند «یکی بخر، یکی رایگان ببر» ممکن است افراد را به خرید بیشتر از نیاز تشویق کنند. پیش از استفاده از این پیشنهادها، بررسی کنید که آیا واقعاً به آن مقدار غذا نیاز دارید و امکان نگهداری مناسب آن وجود دارد یا خیر.

۶. هنگام خرید به اندازه بسته‌بندی توجه کنید.

بسته‌بندی متناسب با میزان مصرف خانواده انتخاب کنید. برای خانواده‌های کم‌جمعیت، خرید بسته‌های کوچک‌تر ممکن است از هدررفت مواد غذایی جلوگیری کند.

چرا نگهداری صحیح مواد غذایی اهمیت دارد؟

حتی اگر مواد غذایی را به اندازه نیاز خریداری کنیم، نگهداری نامناسب می‌تواند موجب فساد، کاهش کیفیت و در نهایت دور ریختن آن‌ها شود. فراموش شدن مواد غذایی در گوشه یخچال، نامناسب بودن شرایط نگهداری و بی‌توجهی به زمان مصرف، از عواملی هستند که می‌توانند دورریز مواد غذایی را افزایش دهند.

با ایجاد نظم در یخچال و کابینت‌ها و رعایت اصول نگهداری، می‌توان از مواد غذایی بهتر استفاده کرد و هزینه‌های خانوار را کاهش داد.

راهکارهای ساده برای نگهداری بهتر مواد غذایی

۱. یخچال و کابینت‌ها را منظم نگه دارید.

مواد غذایی را به‌گونه‌ای بچینید که به‌راحتی دیده و پیدا شوند. مواد غذایی قدیمی‌تر و آن‌هایی را که باید زودتر مصرف شوند، در محل قابل مشاهده قرار دهید تا فراموش نشوند.

۲. از ظروف مناسب استفاده کنید.

نگهداری مواد غذایی و غذاهای باقی‌مانده در ظروف تمیز و مناسب به مدیریت بهتر آن‌ها کمک می‌کند. ظروف شفاف این امکان را فراهم می‌کنند که محتویات داخل آن‌ها به‌راحتی دیده شود.

۳. تاریخ نگهداری غذاهای باقی‌مانده را مشخص کنید.

پس از قرار دادن غذا در ظرف نگهداری، تاریخ آن را روی برچسب بنویسید. این کار به شما کمک می‌کند مدت نگهداری را بهتر پیگیری کنید و غذاها را به‌موقع مصرف کنید.

۴. شرایط نگهداری هر ماده غذایی را بشناسید.

همه میوه‌ها و سبزیجات شرایط نگهداری یکسانی ندارند. برخی از آن‌ها به نگهداری در یخچال نیاز دارند و برخی دیگر باید در محل مناسب و دور از نور مستقیم نگهداری شوند. بنابراین، به توصیه‌های نگهداری درج‌شده روی بسته‌بندی محصولات توجه کنید.

۵. زنجیره سرمای مواد غذایی را حفظ کنید.

مواد غذایی نیازمند نگهداری سرد را پس از خرید در اسرع وقت به خانه منتقل کنید. طولانی شدن زمان ماندن این مواد در دمای محیط می‌تواند بر کیفیت و ایمنی آن‌ها اثر بگذارد.

۶. از فریزر به‌درستی استفاده کنید.

انجماد می‌تواند به افزایش مدت نگهداری بسیاری از مواد غذایی کمک کند. برای این منظور، غذا را در بسته‌بندی مناسب قرار دهید، محتویات و تاریخ انجماد را مشخص کنید و هنگام استفاده، دستورالعمل‌های ایمنی و نگهداری مربوط به همان ماده غذایی را رعایت کنید.

نکته مهم درباره ایمنی غذا:

کاهش دورریز به معنای مصرف مواد غذایی فاسد یا ناایمن نیست. اگر ماده غذایی نشانه‌های فساد دارد یا به‌درستی نگهداری نشده است، صرفه‌جویی نباید بر ایمنی غذا اولویت داشته باشد. برای تعیین شرایط نگهداری و مدت مصرف، دستورالعمل‌های معتبر مربوط به همان ماده غذایی را رعایت کنید.

از پخت به‌اندازه تا استفاده دوباره از غذا؛ چگونه دورریز را به حداقل برسانیم؟

دورریز غذا فقط به خرید و نگهداری مربوط نیست. بخشی از مواد غذایی در مرحله آماده‌سازی، پخت و مصرف از بین می‌رود. پخت بیش از نیاز خانواده، سرو غذا در بشقاب‌های بزرگ، سفارش بیش از اندازه غذای بیرون‌بر و بی‌توجهی به غذاهای باقی‌مانده، از عوامل مهم افزایش دورریز هستند.

برای کاهش این مشکل، لازم است مقدار غذا را متناسب با نیاز خانواده آماده کنیم و برای استفاده از باقی‌مانده‌های سالم و قابل مصرف برنامه داشته باشیم.

غذا را در ظرف تمیز و مناسب نگهداری کنید.

- محتویات ظرف و تاریخ نگهداری را مشخص کنید.

- ظروف را در محل مشخصی از یخچال قرار دهید تا فراموش نشوند.

- پیش از تهیه غذای جدید، باقی‌مانده‌های قابل مصرف را بررسی کنید.

- در صورت مناسب بودن نوع غذا، از آن در تهیه یک وعده غذایی متفاوت استفاده کنید. برای مثال، سبزیجات پخته باقی‌مانده که به‌درستی نگهداری شده‌اند، ممکن است در تهیه سوپ یا سایر غذاهای مناسب استفاده شوند.

باقی‌مانده غذاهای پخته‌شده نباید برای مدت طولانی در دمای محیط رها شوند. غذاهای نیازمند نگهداری سرد باید به‌موقع در یخچال قرار گیرند و هنگام مصرف، اصول ایمنی و گرم کردن مجدد متناسب با نوع غذا رعایت شود.

جمع بندی:

کاهش دورریز مواد غذایی از زمان خرید آغاز می‌شود. برنامه‌ریزی برای وعده‌های غذایی، بررسی موجودی خانه و تهیه فهرست خرید، سه اقدام ساده اما مؤثر برای جلوگیری از خرید اضافی و کاهش هزینه‌های خانوار هستند.

به یاد داشته باشیم: بهترین خرید، خریدی است که متناسب با نیاز خانواده باشد و به‌موقع مصرف شود.

نگهداری اصولی مواد غذایی، نظم در یخچال و کابینت‌ها، استفاده از ظروف مناسب و توجه به شرایط نگهداری، به مصرف به‌موقع مواد غذایی کمک می‌کند. با چند تغییر ساده در عادت‌های روزانه می‌توان از فساد زودهنگام و دورریز غیرضروری جلوگیری کرد.

کاهش دورریز مواد غذایی با پخت به‌اندازه، انتخاب ظرف مناسب، نگهداری اصولی غذاهای باقی‌مانده و استفاده خلاقانه از مواد غذایی موجود امکان‌پذیر است. هر خانواده می‌تواند با اصلاح عادت‌های کوچک روزمره، در کاهش هزینه‌ها و حفظ منابع طبیعی نقش مؤثری داشته باشد.

فاطمه ایزدی. کارشناس ارشد تغذیه. شبکه بهداشت و درمان شهرستان خرامه